Phân tích bài thơ Bài ca ngắn đi trên bãi cát

Danh mục: Soạn văn , Soạn văn tập 1

  Cao bá quát sinh năm 1808 và mất năm 1855, tự là chu trần, được người đời tôn thờ là “thánh Quát , ông được sinh ra tại tỉnh Bắc Ninh. Ông là nhà nho chân chính, 1 nhà thơ có tài năng và bản lĩnh, Là người có tài, nổi tiếng văn hay chữ tốt. với 1 tư tưởng tự do, ôm ấp hoài bão lớn, mong muốn sống có ích cho đời cùng với khí phách hiên ngang của mình, ông đã để lại cho đời nhiều tác phẩm xuất sắc trong văn học việt nam lúc bấy h, mà cho tới nay những tác phẩm ấy vẫn còn được người đời ...

 

Cao bá quát sinh năm 1808 và mất năm 1855, tự là chu trần, được người đời tôn thờ là “thánh Quát , ông được sinh ra tại tỉnh Bắc Ninh. Ông là nhà nho chân chính, 1 nhà thơ có tài năng và bản lĩnh, Là người có tài, nổi tiếng văn hay chữ tốt. với 1 tư tưởng tự do, ôm ấp hoài bão lớn, mong muốn sống có ích cho đời cùng với khí phách hiên ngang của mình, ông đã để lại cho đời nhiều tác phẩm xuất sắc trong văn học việt nam lúc bấy h, mà cho tới nay những tác phẩm ấy vẫn còn được người đời lưu truyền rộng rãi. Thơ văn của ông bộc lộ thái độ phê phán mạnh mẽ chế độ phong kiến trì trệ, bảo thủ và chứa đựng những điều khai sáng có tính chất tự phát, phản ánh nhu cầu đổi mới của xã hội Việt Nam lúc bấy giờ. Bài ca ngắn đi trên bãi cát là 1 trong số những tác phẩm đăc sắc nhất của ông. Bài thơ có thể được viết trong những lần đi thi của ông khi đi ngang qua các tỉnh miền trung đầy cát trắng như quảng bình, quảng trị. Bài thơ đã nói lên” hình ảnh người đi khó nhọc trên bãi cát để hình dung con đường mưu cầu đầy danh lợi đáng chán ghét mà ông buộc mình phải theo đuổi và niềm khao khát mong muốn được thay đổi cuộc sống của mình ”.
 
Ta vẫn thường nghe: "Tài cao phận thấp, chí khí uất". Dường như tài năng của con người lun gắn với chữ “phận”. và đó cũng là bi kịch cuộc đời của một con người có tài, , Cao Bá Quát. Ông là người có cốt cách thanh cao, là người có đức độ với 1 tâm văn chương tuyệt vời, được người đời tôn lên làm “thánh”. Vậy mà giờ đây ông phải trãi qua biết bao nhiu gian khổ, khó khăn của 1 chế độ pk thối nát. Bao nhiu nỗi niềm xót xa phẫn uất của 1 đấng nam nhi được ông dồn nén vào hết tác phẩm bài ca ngắn đi trên bãi cát.
Là 1 nhà nho chân 9 , cũng như nguyễn công trứ và 1 số sĩ phu khác chịu ảnh hưởng rất lớn về quan niệm “chí làm trai “. Ông luôn khao khát lập nên công danh sự nghiệp vẻ vang hiển hách cho đời, coi đó là lí tưởng sống, là trách nhiệm trọn đời và là món nợ phải trả. Tuy nhiên đứng trước một xã hội phong kiến bảo thủ, trì trệ và khủng khoảng, ông đã không thể thỏa mãn khát vọng của mình.
 
 
Bãi cát lại bãi cát dài,
Đi một bước như lùi một bước.
Mặt trời đã lặn, chưa dừng được,
Lữ khách trên đường nước mắt rơi.
 
 
Nổi lên từ đầu bài thơ là hình tượng bãi cát dài được lặp đi lặp lại 4 lần nối tiếp tới vô tận với không gian rợn ngợp, hoang vắng tới vô cùng. 1 bên là núi muôn trùng và 1 bên là biển sóng dạt dào, không biết đâu là điểm đầu, đâu là điểm kết, mở ra một con đường xa tắp nhiều trắc trở và khó nhọc. bằng biện pháp tả thực ông đã tạo cho người đọc cảm giác như con đường dài không dứt: Bãi cát dài, lại bãi cát dài . Và 9 cái sự lặp đi lặp lại này nó gợi lên cái không gian rộng bao la, mênh mông và bát ngát. 1 mình ông đứng trên bãi cát mênh mông không có người qua lại nó làm cho ông mất phương hướng ko biết đường đi. Nếu như hình ảnh thứ nhất là bãi cát dài thì hình ảnh thứ 2 là đi mà như lùi, đây là một hình ảnh rất thực và cũng bao hàm ý nghĩa ẩn dụ nó nói lên cái sự khó khăn mà con người phải vượt qua để đi đến danh lợi. hình ảnh thứ 3 là mặt trời lặn mà vẫn còn đi, nếu như nói theo phong cách ngôn ngữ sinh hoạt thì trời lặn là trời về chiều. Biểu chiều là buổi sum họp gia sau một ngày dài làm việc, thì ở đây trong bài thơ này muốn nói đến thời gian nó gợi lên cái sự mệt mõi, tất bật. Trời đã về chiều mà khách vẫn còn đi, nước mắt rơi lả chã rơi, giọt nước mắt ấy là sự mệt mỏi, căng thẳng, cô đơn, lạc lõng, hoang mang và buồn nản trong sự bế tắc đến cùng cực của nhân vật. Nhưng đây là nghĩa thực, nghĩa tượng trưng đằng sau nó là con đường công danh và sự nghiệp. Cuộc sống của chúng ta không phải màu hồng, ngày xưa người mẹ ru con rằng :
 
 
“ ví dầu cầu ván đóng đinh
Cầu tre lắc lẻo, gập ghềnh khó đi
Khó đi mẹ dắt con đi
Con đi trường học, mẹ đi trường đời”
 
 
Chúng ta đi đến trường học để học chữ, học làm người,học kiến thức, học những điều hay ý đẹp, học để có cuộc sống tốt hơn, đẹp hơn. Trường đời là học về xã hội, học về cách sống, học về cách đối nhân sử thế ở ngoài xã hội để có tiền chăm lo cho con đi học. Từ cái nghĩa thực nhất đến cái nghĩa sâu xa nhất, hình ảnh bãi cát dài nó cũng là hình ảnh thực, và nó được lặp đi lặp lại để thể hiện người đi trên cát đứng 1 mình giữa bãi cát bao la nó nhỏ bé, nó lẽ loi. Để đằng sau hình ảnh người đi trên cát mất phương hướng không xác định được thì tác giả mún nói đến cái thứ 2 đó là cái con đường đời. tất cả con đường đời của mọi người bao gồm cả tác giả nó đầy chông gai vậy thì con đường công danh nó luôn luôn trắc trở ,ghập ghềnh. Nghệ thuật được sử dụng trong câu là điệp từ “trường xa”, điệp cấu trúc 2-4-5, cách ngắt nhịp 2-3 nó gợi lên cái cảm giác bất trắc và trắc trở, đi một bước như lùi 1 bước đó là sự so sánh, mượn hình ảnh người đi trên cát khó nhọc để nói về con đường công danh và đường đời đó 9 là nghệ thuật ẩn dụ. hình ảnh bãi cát dài là hình ảnh tượng trưng cho con đường đời đầy chông gai và con đường công danh đầy trắc trở.
Trong cuộc sống của mỗi con người ai cũng có những khát vọng lớn lao, những ước mơ cao sang nhưng sự thật thì thực tế không như mong muốn của chúng ta.
 
 
Không học được tiên ông phép ngủ,
Trèo non, lội suối, giận khôn vơi!
Xưa nay phường danh lợi,
Tất tả trên đường đời.
Đầu gió hơi men thơm quán rượu,
Người say vô số, tỉnh bao người?
Bãi cát dài, bãi cát dài ơi!
Tính sao đây? đường bằng mờ mịt,
Đường ghê sợ còn nhiều, đâu ít?
 
 
Sáu câu thơ có vẻ như rời rạc, nhưng thực chất đó lá một liên kết logic chặt chẽ với nhau. Ngay câu thơ đầu tiên, điển cố “ông tiên ngủ” này mượn cái sự tích xưa để nói về đời nay của tác giả. Sĩ tử ngày xưa chỉ có 1 đường duy nhất với 3 tiêu chí là : học, thi, làm quan ở đây ý ông muôn nói là nhắm mắt làm ngơ trước những việc chướng tai gai mắt để coi như ko thấy gì, ép thân mình vào con đường học, thi, làm quan. Nhưng “ông tiên ngủ” chỉ là phép bong nó ko có quyền quyết định gì cả, cao bá quát là 1 con người có thực lực, là người có tái năng, ngay 9 cái hình ảnh này ông đang tự cười mình. Ông cười cho cái sự chua chat,cười cho cái sự chua xót của mình, chua xót bởi vì tại sao ép thân xác vào con đường thi, học, làm quan. Học thì ai cũng như nhau cả, chỉ khác ở chỗ kiến thức người này có thể nhiều hơn hay có thể ít hơn. Đi thi thì cao bá quát cứ trầy trật mãi, tưởng là đậu nhưng lại bị rớt do phạm huý. Còn việc làm quan thì nó là 1 khái niệm hết sức là xa vời. không chỉ CBQ mà tú xương ông là 1 người có thực học nhưng 8 lần đi thi thì 8 lần rớt sau đó thì về ăn bám vợ, nguyễn khuyến cũng vậy ông cáo quan lui về ở ẩn. Còn những kẻ bất tài, vô dụng không có 1 tí gì thực lực nào chỉ cần bỏ ra 1 chút tiền là có một chức quan rất là to. Rất rõ rang CBQ đưa ra 1 bài học rất là hay, những con người có trí thức, co thực học thì họ lai chán nản trên con đường mưu cầu danh lợi. Hình ảnh hạng người danh lợi nó chỉ sự khinh bỉ, “tất tả” ý chỉ vội vã, chạy ngược chạy xuôi để mong có 1 gì đó vào trong, mà cái đó 9 là danh và lợi. Danh là tiếng tăm, mà có được tiếng tăm thì nó có được cái lợi, mà lợi 9 là tiền, “quán rượu đầu gió có rượu ngon” là hình ảnh so sánh có liên tưởng, đây là 1 hình ảnh rất là thực, thì “ người tỉnh thì ít mà người say vô số” sức hấp dẫn của rượu ngon đối với những người ghiền rượu thì ko thể cưỡng lại được, nó có đối lập rất rõ ràng giữa tỉnh và say. Người say là người say mê danh lợi, người tỉnh là người nhận ra được cái sự khó khăn của con đường mưu cầu danh lợi. Trong bài nhàn của nguyễn bỉnh khiêm, ông cũng cáo lão hồi hương về ở ẩn, ông sống 1 cuộc sống hết sức bình dị, 1 cuộc sống của người nông dân thích làm gì thì làm, thu thì ăn măng trúc, đông ăn giá, xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao. Ông hoà mình với tự nhiên, sống cuộc sống hết sức thanh thản. “Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ người khôn người đến chốn lao xao” cái dại của ông là tìm về chỗ vắng vẻ của thiên nhiên, thư thái, tâm hồn tĩnh tại, đầu óc thanh thản, người khôn người đến nơi phồn hoa, náo nhiệt ,thực chất thì ta dại chính là ta khôn. Vậy thì say và tỉnh cũng vậy, CBQ nằm trong số lượng người tỉnh ít ỏi, ông nhận thấy rằng con đường thi cử nó là gánh nặng nhưng chỉ mình ông thì không thể lên tiếng được. Vậy thì đứng trên cát cũng giống như đứng trên con đường công danh họ mất đi sự nghiệp họ không có phương hướng để lựa chọn. Ông kinh thường những người say, ông chê bai, chán ghét đối với bọn mưu cầu danh lợi. Ông khao khát có 1 sự thay đổi ngay trong 9 con đường đi thi và làm quan, ông quay lưng lại với danh lợi mặc dù người đời thì vẫn cứ tất bật chạy theo danh lợi.
 
Hãy nghe ta hát khúc "đường cùng"
Phía bắc núi Bắc, núi muôn trùng,
Phía Nam núi Nam, sóng dào dạt,
Anh đứng làm chi trên bãi cát?.
 
 
Để kết cho một bài thơ, tác giả đã chọn 1 cái kết lơ lửng, khá bi phẫn!. Câu hỏi tu từ đầu tiên “biết tính sao đây” nó là cái mâu thuẫn giữa khát vọng công danh và thực tế. Hình ảnh đường cùng đó là con đường bế tắc giữa muôn trùng khó khăn thử thách, khi 1 bên là núi muôn trùng và 1 bên là sóng dào dạt vậy con đường nào dành cho CBQ. Cái bóng công danh của bậc trượng phu là vô cùng lớn nhưng khoảng cách giữa CBQ và thực tế ngày càng xa. Câu hỏi tu từ thứ 2 “đứng làm chi” , nỗi băn khoăn vẫn được ông bằng sự trăn trở nên đi tiếp hay rời bỏ công danh. Nguyễn công chứ đã nói rằng “làm quan là bị giam hãm trong lòng, là mất tự do” nhưng đã là nam nhi thì phải để lại cho đời cái gì đó vì vậy ông vẫn lao vào như thiêu thân. CBQ cũng vậy đã là nam nhi thì khi chết phải đê lại tiếng vang cho đời vì vậy câu hỏi này nó thúc giục ông chuyển sang một con đường mới, 1 con đường mang tầm chiến lược mang sức ảnh hưởng lớn, mong muốn có sự thay đổi lớn trên con đường công danh và sự nghiệp.
 
Bài ca ngắn đi trên bãi cát là bài thơ trong chum thơ phản ánh sâu sắc cuộc đời của CBQ. Tác phẩm vừa mang giá trị nội dung, vừa mang giá trị nghệ thuật đặc sắc. Tác phẩm mang nét đẹp đơn giản nhưng thanh cao của một đôi guốc mộc đơn sơn mà giản dị chứ không phải mang màu sắc chói loá của một đôi giày thêu sặc sỡ đầy màu sắc. Qua đó ta lại thêm ngưỡng mộ CBQ, yêu làng văn học vn, quan trọng hơn là chúng ta học được ý chí đương đầu với sự như CBQ.
Các bài nên tham khảo

Soạn bài luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

Soạn bài luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả Câu 1. a. Kiều phương là người có tài năng về hội họa, rất hồn nhiên và nhân ...

Soạn bài quan sát, tượng tượng, so sánh và nhận xét trong văn bản miêu tả

Soạn bài quan sát, tượng tượng, so sánh và nhận xét trong văn bản miêu tả I. 1. Đọc các văn bản 2. Trả lời câu hỏi. a. Đặc điểm nổi bật của Đoạn 1: Nhân vật Dế ...

Hãy tưởng tượng và tả lại một nhân vật trong truyện em đã đọc

Đề bài: Hãy tưởng tượng và tả lại một nhân vật trong truyện em đã đọc. Tham khảo bài làm của bạn Hoàng Anh Phúc Từ bé em đã được mẹ kể cho em nhiều câu chuyện ...

Soạn bài kể chuyện tưởng tượng

Soạn bài kể chuyện tưởng tượng I. Tìm hiểu chung về kể chuyện tưởng tượng. 1. Mọi người đang sống hoàn thuận, một hôm Mắt than với cậu Chân, cậu Tay rằng: Bác ...

Soạn bài luyện tập kể chuyện tưởng tượng

Soạn bài luyện tập kể chuyện tưởng tượng I. Mục đích yêu cầu - Tập giải quyết một số đề bài tưởng tượng sáng tạo. - Chú trọng khâu học sinh có thể tự làm dàn ...

Những Bài Văn Kể Chuyện Tưởng Tưởng Lớp 6

Học Tốt Ngữ Văn tổng hợp những bài văn hay về chủ đề tưởng tưởng trong chương trình văn học lớp 6. Bộ bài văn này sẽ giúp bạn có tài liệu tham khảo, ngoài ra nó ...

Hãy tưởng tượng mười năm sau em về thăm trường cũ

Về thăm trường cũ với biết bao cảm xúc vui buồn lẫn lộn. Nhưng đối với những đã ra trường v

Soạn bài đặc điểm loại hình của tiếng việt

Soạn bài đặc điểm loại hình của tiếng việt I. Kiến thức cơ bản Qua bài các em cần hiểu được; Tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập với các đặc điểm nổi ...

Soạn bài tóm tắt tiểu sử

Soạn bài tóm tắt tiểu sử Những điều lưu ý. 1. Yêu cầu. - Văn bản tóm tắt tiểu sự cần chính xác, chân thực, ngắn gọn, nhưng phải nêu được những nét tiêu biểu về ...

Soạn bài tương tư

Soạn bài tương tư của Nguyễn Bính I. Vài nét về bài thơ Câu 1. Tìm hiểu thêm hoàn cảnh sáng tác bài thơ: - Nhà văn Tô Hoài kể rằng khi mới quen Nguyễn Bính, ông ...

Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ